8 kiến nghị chiến lược của Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam tại Nhà Quốc hội

[Chăn nuôi Việt Nam] – Chiều 29/5, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đã có buổi gặp mặt trọng thể Đoàn đại biểu Khoa học – Doanh nhân – Doanh nghiệp của Hội nghiên cứu khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam.

 Tại sự kiện mang ý nghĩa lớn này, TS. Nguyễn Thị Hương – Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam, đại diện cho đoàn Doanh nghiệp – Doanh nhân – Nhà khoa học, đã có bài phát biểu sâu sắc, phản ánh tâm huyết của giới khoa học và đề xuất nhiều kiến nghị chiến lược nhằm phát triển ngành chăn nuôi, thú y và nông nghiệp công nghệ cao trong bối cảnh mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh gặp mặt với Đoàn đại biểu Khoa học – Doanh nhân – Doanh nghiệp của Hội nghiên cứu khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam.

Vai trò tiên phong của trí thức và doanh nghiệp trong bối cảnh nhiều thách thức

Phát biểu tại cuộc gặp mặt, bày tỏ vui mừng đón Đoàn đại biểu tại Nhà Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, sự cống hiến thầm lặng nhưng vô cùng to lớn của các thế hệ nhà khoa học, trí thức và cộng đồng doanh nhân.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu tại sự kiện

Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới, với yêu cầu rất cao về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã xác định: chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo là xu thế tất yếu; trong đó khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là động lực quan trọng nhất để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Nghị quyết 45-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã khẳng định: Xây dựng đội ngũ trí thức vững mạnh toàn diện chính là đầu tư cho “nguyên khí quốc gia”.

Với tinh thần đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, nhà các nhà khoa học, doanh nhân tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động, làm tốt hơn nữa vai trò gắn kết chặt chẽ giữa “trí tuệ” của nhà khoa học và “nguồn lực” của doanh nghiệp.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Quốc hội đang đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Tinh thần xuyên suốt của Quốc hội hiện nay là phối hợp chặt chẽ cùng Chính phủ để tháo gỡ dứt điểm các “điểm nghẽn” về thể chế, xây dựng hành lang pháp lý thông thoáng cho thị trường khoa học công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và kinh tế số. Đặc biệt, để tạo không gian tự do nhất cho tư duy sáng tạo, hệ thống pháp luật cần tạo không gian phù hợp cho thử nghiệm, đổi mới sáng tạo và chấp nhận tính đặc thù, độ trễ nhất định của hoạt động nghiên cứu khoa học.

TS. Nguyễn Thị Hương, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Thú y Việt Nam phát biểu tại sự kiện

Đại diện cho khối Doanh nghiệp, Doanh nhân và các nhà Khoa học, TS. Nguyễn Thị Hương cho biết, cuộc gặp mặt là sự ghi nhận, động viên hết sức sâu sắc của Quốc hội đối với cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ khoa học công nghệ đang ngày đêm lao động, nghiên cứu, sản xuất. Nhìn nhận về bối cảnh thời đại, TS. Nguyễn Thị Hương đánh giá, thế giới đang chuyển biến rất nhanh chóng với sự cạnh tranh chiến lược ngày càng sâu sắc, khoa học công nghệ đã trở thành yếu tố quyết định vị thế quốc gia.

Đặc biệt dưới góc nhìn chuyên gia ngành Thú y, bà chỉ rõ: “Việt Nam đang đứng trước những cơ hội lớn để bứt phá, nhưng đồng thời cũng đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức mới về kinh tế, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, an ninh lương thực và an ninh sinh học”. Từ thực tiễn, TS. Nguyễn Thị Hương nhận thức sâu sắc rằng: để phát triển nhanh và bền vững thì phải có sự gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – các tổ chức xã hội nghề nghiệp; trong đó Quốc hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế và khơi thông các nguồn lực.

8 kiến nghị chiến lược nhằm thúc đẩy ngành thú y và nông nghiệp công nghệ cao bứt phá

 Để hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học ra khỏi phòng thí nghiệm, tạo ra giá trị thực tiễn cho đất nước như kỳ vọng của Lãnh đạo Quốc hội, TS. Nguyễn Thị Hương đã mạnh dạn đề xuất 8 nhóm giải pháp trọng tâm xuất phát từ thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh và giới khoa học:

1. Cải cách thể chế chuyên ngành theo hướng số hóa và thông lệ quốc tế

 TS. Nguyễn Thị Hương kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch. Riêng trong lĩnh vực thú y và nông nghiệp công nghệ cao, bà mong muốn cải cách mạnh mẽ thủ tục đăng ký, lưu hành sản phẩm; áp dụng cơ chế quản lý rủi ro, số hóa quy trình và giảm thủ tục tái đăng ký đối với các sản phẩm đã lưu hành ổn định, an toàn, hiệu quả nhiều năm nhằm phù hợp với thông lệ quốc tế.

2. Khuyến khích đổi mới sáng tạo và ứng dụng AI trong giám sát dịch bệnh

 Nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, Chủ tịch Hội KHKT Thú y Việt Nam đề xuất cần có cơ chế đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho R&D, chuyển đổi số. “Trong ngành thú y, điều này đặc biệt quan trọng đối với nghiên cứu vaccine, công nghệ sinh học, chẩn đoán dịch bệnh, thuốc thú y thế hệ mới và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát dịch bệnh”, TS. Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh.

3. Nâng cao năng lực an ninh sinh học và phòng chống dịch bệnh

 Theo TS. Nguyễn Thị Hương, an ninh sinh học cần được xem là một cấu phần quan trọng của an ninh quốc gia. Do đó, bà kính đề nghị Quốc hội tiếp tục quan tâm đầu tư cho hệ thống giám sát dịch bệnh, cảnh báo sớm và năng lực ứng phó dịch bệnh mới nổi. Đồng thời, cần củng cố hệ thống thú y các cấp, tăng đầu tư cho kiểm dịch, kiểm soát vận chuyển động vật, an toàn thực phẩm và năng lực nghiên cứu vaccine để chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

4. Xây dựng dữ liệu quốc gia liên thông về dịch bệnh và truy xuất nguồn gốc

 Bên cạnh việc thúc đẩy chuyển đổi số tổng thể, lĩnh vực thú y và nông nghiệp cần ưu tiên xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về dịch bệnh động vật, truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch và an toàn thực phẩm kết nối thông suốt từ Trung ương đến địa phương, hướng tới quản lý thông minh, minh bạch và hội nhập quốc tế.

5. Ưu tiên sử dụng sản phẩm nội địa và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu

 TS. Nguyễn Thị Hương đề xuất cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam phát triển vaccine, thuốc thú y đạt tiêu chuẩn quốc tế. Đặc biệt, bà kiến nghị: “Cần có chính sách ưu tiên sử dụng vaccine thú y sản xuất trong nước đã được kiểm chứng về chất lượng, có giá thành cạnh tranh và phù hợp với điều kiện dịch tễ Việt Nam. Đây không chỉ là giải pháp kinh tế mà còn là vấn đề an ninh sinh học quốc gia”.

6. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Kiến nghị chính sách đặc thù để thu hút, đào tạo và giữ chân chuyên gia công nghệ. Ngành chăn nuôi thú y hiện nay rất cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu về dịch tễ học, công nghệ sinh học, an toàn sinh học, chuyển đổi số và quản lý chuỗi sản xuất hiện đại.

7. Thúc đẩy mô hình toàn cầu One Health (Một sức khỏe)

Chủ tịch Hội KHKT Thú y Việt Nam mong muốn Quốc hội thúc đẩy mô hình phát triển bền vững, trong đó đẩy mạnh triển khai mô hình One Health – Một sức khỏe. Đây là sự phối hợp chặt chẽ giữa y tế, thú y, môi trường và an toàn thực phẩm nhằm chủ động phòng chống dịch bệnh từ sớm, từ xa, giảm thiểu rủi ro cho nền kinh tế và cộng đồng.

8. Phân cấp phải đi cùng với chuẩn hóa pháp luật – Phân quyền hiệu quả phải là phân quyền đúng việc, đúng năng lực

Một trong những đóng góp ý kiến rất thẳng thắn và mang tính xây dựng cao của TS. Nguyễn Thị Hương tại buổi gặp mặt là vấn đề phân cấp, phân quyền.

Theo Chủ tịch Hội Thú y Việt Nam, bà rất đồng tình với chủ trương phân cấp, phân quyền nhằm tăng tính chủ động và rút ngắn thời gian xử lý công việc cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, từ thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh, không phải lĩnh vực nào phân cấp càng mạnh cũng đều hiệu quả. Điều doanh nghiệp lo ngại nhất là cùng một quy định nhưng mỗi địa phương hiểu và thực hiện khác nhau, làm tăng chi phí, thời gian và rủi ro pháp lý.

Vì vậy, việc phân cấp cần phù hợp với tính chất từng lĩnh vực. Những vấn đề kỹ thuật chuyên sâu vẫn cần một đầu mối chuyên môn mạnh và thống nhất ở Trung ương để bảo đảm hiệu quả quản lý và an toàn cho nền kinh tế.

Đồng thời, phân cấp phải đi cùng với chuẩn hóa pháp luật, trách nhiệm giải trình và cơ chế giám sát thống nhất, đặc biệt trong các lĩnh vực liên quan tiêu chuẩn kỹ thuật, kiểm dịch, môi trường và lưu thông hàng hóa.

“Phân quyền hiệu quả phải là phân quyền đúng việc, đúng năng lực, đồng thời vẫn bảo đảm một môi trường kinh doanh thống nhất, minh bạch cho doanh nghiệp”, TS. Nguyễn Thị Hương chia sẻ quan điểm.

Trong bối cảnh dịch bệnh động vật diễn biến ngày càng phức tạp, yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh ngày càng cao, vai trò phản biện chính sách của Hội càng trở nên quan trọng. Những ý kiến của Hội không chỉ hướng đến giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn góp phần định hình các chính sách dài hạn về an ninh sinh học, kiểm soát dịch bệnh, phát triển công nghiệp vaccine thú y, nâng cao năng lực hệ thống thú y và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Có thể khẳng định rằng, Hội Thú y Việt Nam đã và đang thực hiện tốt sứ mệnh là cầu nối giữa khoa học với quản lý, giữa thực tiễn với chính sách, giữa cộng đồng nghề nghiệp với cơ quan hoạch định chiến lược. Đây không chỉ là trách nhiệm xã hội của Hội mà còn là đóng góp quan trọng đối với sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi, thú y và nền nông nghiệp Việt Nam. Một chính sách đúng đắn cần được xây dựng trên nền tảng khoa học và thực tiễn. Trong hành trình đó, Hội Thú y Việt Nam luôn kiên trì giữ vững vai trò là tiếng nói độc lập, khách quan, mang tính xây dựng, vì lợi ích chung của ngành, của người chăn nuôi, của doanh nghiệp và của xã hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh trao quà tặng Đoàn đại biểu Hội nghiên cứu khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh chụp ảnh lưu niệm cùng Đoàn đại biểu của Hội nghiên cứu khoa học về Đông Nam Á – Việt Nam

Hà Ngân